Ośrodek Bezpieczeństwa Energetycznego

Raporty odporności to comiesięczne podsumowanie wydarzeń istotnych z punktu widzenia fizycznego bezpieczeństwa energetycznego. Oto raport z kwietnia 2024 roku.

Regulacje

Rada ds. Energii Unii Europejskiej omówiła 15 kwietnia bezpieczeństwo energetycznej infrastruktury krytycznej w Europie. Ma być to jeden z priorytetów prezydencji Polski, która przejmuje ją w pierwszej połowie 2025 roku.

Litewski regulator nakazał wymienić elementy Gazociągu Polska-Litwa podejrzane o produkcję w Rosji ze względów bezpieczeństwa. Polacy sprowadzają nim LNG z Kłajpedy.

Bezpieczeństwo dostaw

Stowarzyszenie regulatorów energetycznych ACER ostrzega, że embargo na LNG z Rosji proponowane przez kraje nordyckie i bałtyckie może zagrozić bezpieczeństwu dostaw ze względu na możliwość zatrzymania eksportu rosyjskiego przez Ukrainę z końcem roku. Mimo to Unia Europejska zamierza je wprowadzić, a Komisja zapewnia, że nie będzie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw w razie zakończenia importu z Rosji do końca tego roku.

– Polski system zapasów interwencyjnych na razie się sprawdził, jednak konieczne są prace nad jego usprawnieniem – apeluje Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego w raporcie z 2023 roku. – Przede wszystkim konieczny jest powrót do przerwanego w 2017 roku procesu zmiany struktury zapasów. Docelowo podział obowiązku utrzymywania fizycznych zapasów paliw pomiędzy Rządową Agencję Rezerw Strategicznych a przedsiębiorstwami paliwowymi powinien kształtować się w proporcji 2:1. Innymi słowy strona państwowa powinna odpowiadać za 60 dni zapasów, a przedsiębiorcy za 30 dni.

Regulator litewski VERT ocenił, że operator sieci przesyłowej gazu Amber Grid, będący partnerem polskiego Gaz-System przy GIPL, niewłaściwie przebadał jakość oraz pochodzenie części wykorzystanych przy inwestycji. Główny wykonawca Alvora miał skorzystać między innymi z dostawców rosyjskich, którzy są niedopuszczalni ze względów bezpieczeństwa. Ich wartość została oszacowana przez resort energetyki Litwy na 300 tysięcy euro. GIPL kosztował Litwinów 116 mln euro.

Doradca ministra energetyki Kazachstanu cytowany przez Kommiersant zapewnia, że Rosja nie ostrzegała jego kraju przed możliwością przerwy dostaw ropy przez Polskę do Niemiec, do Rafinerii Schwedt. Reuters sugerował posiłkując się trzema anonimowymi źródłami, że Rosjanie mieli ostrzec Kazachstan o groźbie przerwy dostaw ropy przez Ropociąg Przyjaźń w Polsce ze względu na niejasności w odniesieniu do zapłaty polskiego operatora PERN za usługi pomiarowe.

Bezpieczeństwo fizyczne

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) poinformowała o ataku dronów na Zaporoską Elektrownię Jądrową, do którego doszło siódmego kwietnia 2024 roku. Po raz pierwszy od listopada 2022 roku doszło do działania wojskowego przeciwko temu obiektowi. Szef MAEA Rafael Grossi ma odwiedzić Ukrainę i Rosję by rozmawiać o bezpieczeństwie obiektu. Rosjanie chcą go przyłączyć do swego systemu elektroenergetycznego po bezprawnym zajęciu go przez Rosatom.

W wyniku wiosennych ataków Rosji ukraińska grupa DTEK straciła około 80 procent mocy wytwórczych. Pięć jej elektrociepłowni musiało zatrzymać pracę. Około 50 procent zniszczonych mocy ma niebawem wrócić do pracy. Nie wiadomo jednak, ile zostanie odłączonych przed zimą. Trudniej je chronić przed kolejnymi atakami dronów a naprawy trwają dłużej niż w przypadku sieci elektroenergetycznych Ukrenergo. Import energii na Ukrainę sięgnął rekordowych 18700 MW w marcu 2024 roku. Wzrost popytu na import energii na Ukrainie miałby konsekwencje dla bezpieczeństwa energetycznego Polski oraz cen na rynku europejskim.

Sekretarz obrony USA Lloyd Austin cytowany przez agencję Bloomberg oskarżył Ukrainę o „nokautujący efekt” na rynku paliw przez jej uderzenia dronów na rafinerie Rosji. Tymczasem ataki dronów Ukrainy mają ograniczać przychody Kremla i utrudniać mu działania zbrojne wobec niewystarczającej efektywności sankcji Zachodu. Kijów zareagował sugestią resortu spraw zagranicznych, że zaprzestanie ataków na rafinerie Rosji w zamian za wsparcie obrony przeciwlotniczej, np. systemami Patriot. Ataki Ukrainy na rafinerie rosyjskie są kontynuowane.

Produkcja benzyny w Rosji spadła według oficjalnych danych w marcu 2024 roku o 7,9 procent do 3,5 mln ton, a oleju napędowego o 5,7 procent do 7,3 mln ton. Ataki dronów Ukrainy na rafinerie Rosji są kontynuowane. 27 kwietnia po raz kolejny drony zaatakowały Rafinerię Sławiańsk w Kraju Krasnodarskim zmuszając ją do przerwy pracy.